---
title: "उच्च-सामर्थ्य इस्पात — संघटन सहित 128 ग्रेड — पृष्ठ 2"
description: "उच्च-सामर्थ्य इस्पातों को विरूपण का प्रतिरोध करते हुए उच्च भार वहन करने के लिए बनाया जाता है। इनका उपयोग भार-वहनकारी संरचनाओं, वाहनों और मशीनरी में किया जाता है, जहाँ…"
canonical: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/2
language: hi
robots: index, follow
og_type: website
type: category-detail
language_alternates:
  en: https://steelequivalents.com/categories/high-strength-steels.md
  cs: https://steelequivalents.com/cs/kategorie/vysokopevnostní-oceli.md
  de: https://steelequivalents.com/de/kategorien/hochfeste-stähle.md
  es: https://steelequivalents.com/es/categorías/aceros-de-alta-resistencia.md
  fr: https://steelequivalents.com/fr/catégories/aciers-à-haute-résistance.md
  hu: https://steelequivalents.com/hu/kategóriák/nagyszilárdságú-acélok.md
  it: https://steelequivalents.com/it/categorie/acciai-ad-alta-resistenza.md
  nl: https://steelequivalents.com/nl/categorieën/hoogsterktestalen.md
  pl: https://steelequivalents.com/pl/kategorie/stale-wysokowytrzymałe.md
  pt: https://steelequivalents.com/pt/categorias/aços-de-alta-resistência.md
  ru: https://steelequivalents.com/ru/категории/высокопрочные-стали.md
  tr: https://steelequivalents.com/tr/kategoriler/yüksek-mukavemetli-çelikler.md
  zh: https://steelequivalents.com/zh/类别/超高强度钢.md
  ja: https://steelequivalents.com/ja/カテゴリー/超高強度鋼.md
  ar: https://steelequivalents.com/ar/الفئات/فولاذ-عالي-المقاومة.md
  ko: https://steelequivalents.com/ko/분류/초고강도강.md
  pt-br: https://steelequivalents.com/pt-br/categorias/aços-de-alta-resistência.md
  hi: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/2.md
content_hash: sha256:632238b4bc2277940c989b2b298936ba3148fef93f7cc683ab8b9be38ad2d067
generated: 2026-09-26
---

> **Machine-readable Markdown rendering.** This is a Markdown representation of a web page,
> served for AI agents and crawlers as a token-efficient alternative to the full HTML.
> Full interactive HTML version: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/2
> Canonical URL: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/2
> Available languages: en, cs, de, es, fr, hu, it, nl, pl, pt, ru, tr, zh, ja, ar, ko, pt-br, hi
> Change detection: `content_hash` is the SHA-256 of this document's Markdown body — everything
> below this block, whitespace-trimmed, excluding the front-matter. Compare it to detect a real
> content change; `generated` moves on every render and is not a change signal.

![उच्च-सामर्थ्य इस्पात](/images/uploads/fa2a9f08-f0e4-4bcd-b6ff-2699c8460f32/high-strength-steels-category-quenched-bar-ends-1920x1080.jpg)

श्रेणी · 128 ग्रेड

# उच्च-सामर्थ्य इस्पात

उच्च-सामर्थ्य इस्पातों को विरूपण का प्रतिरोध करते हुए उच्च भार वहन करने के लिए बनाया जाता है। इनका उपयोग भार-वहनकारी संरचनाओं, वाहनों और मशीनरी में किया जाता है, जहाँ सामर्थ्य, टिकाऊपन और कम सामग्री-भार महत्त्वपूर्ण होते हैं।

| ग्रेड | सामग्री संख्या | C | Si | P | S | Cr | Mn |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| [24MnCr5-5](/hi/सामग्री/din-en/24mncr5-5 "24MnCr5-5") | [1.8722](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8722 "1.8722") | ≤0,22 | ≤0,80 | 0,025 | 0,012 | ≤1,30 | ≤1,50 |
| [L245](/hi/सामग्री/din-en/l245 "L245") | [1.8723](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8723 "1.8723") | — | — | — | — | — | — |
| [L390](/hi/सामग्री/din-en/l390 "L390") | [1.8724](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8724 "1.8724") | — | — | — | — | — | — |
| [L415](/hi/सामग्री/din-en/l415 "L415") | [1.8725](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8725 "1.8725") | — | — | — | — | — | — |
| [L450](/hi/सामग्री/din-en/l450 "L450") | [1.8726](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8726 "1.8726") | — | — | — | — | — | — |
| [L485](/hi/सामग्री/din-en/l485 "L485") | [1.8727](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8727 "1.8727") | — | — | — | — | — | — |
| [L290](/hi/सामग्री/din-en/l290 "L290") | [1.8728](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8728 "1.8728") | — | — | — | — | — | — |
| [L320](/hi/सामग्री/din-en/l320 "L320") | [1.8729](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8729 "1.8729") | — | — | — | — | — | — |
| [L360](/hi/सामग्री/din-en/l360 "L360") | [1.8730](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8730 "1.8730") | — | — | — | — | — | — |
| [25MnCr4-3](/hi/सामग्री/din-en/25mncr4-3 "25MnCr4-3") | [1.8731](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8731 "1.8731") | ≤0,30 | ~0,70 | 0,025 | 0,025 | ~0,80 | ~1,00 |
| [26MnCr4-3](/hi/सामग्री/din-en/26mncr4-3 "26MnCr4-3") | [1.8732](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8732 "1.8732") | ≤0,30 | ~0,70 | 0,025 | 0,025 | ~0,80 | ~1,00 |
| [27MnCr4-3](/hi/सामग्री/din-en/27mncr4-3 "27MnCr4-3") | [1.8733](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8733 "1.8733") | ≤0,30 | ~0,70 | 0,025 | 0,025 | ~0,80 | ~1,00 |
| [28MnCr4-3](/hi/सामग्री/din-en/28mncr4-3 "28MnCr4-3") | [1.8734](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8734 "1.8734") | ≤0,30 | ~0,70 | 0,025 | 0,025 | ~0,80 | ~1,00 |
| [40MnCrNiMo6-6-6](/hi/सामग्री/din-en/40mncrnimo6-6-6 "40MnCrNiMo6-6-6") | [1.8735](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8735 "1.8735") | ≤0,40 | ≤0,80 | 0,025 | 0,01 | ≤1,50 | ≤1,50 |
| [L415N](/hi/सामग्री/din-en/l415n "L415N") | [1.8736](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8736 "1.8736") | — | — | — | — | — | — |
| [L245Q](/hi/सामग्री/din-en/l245q "L245Q") | [1.8737](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8737 "1.8737") | — | — | — | — | — | — |
| [L290Q](/hi/सामग्री/din-en/l290q "L290Q") | [1.8738](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8738 "1.8738") | — | — | — | — | — | — |
| [L320Q](/hi/सामग्री/din-en/l320q "L320Q") | [1.8739](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8739 "1.8739") | — | — | — | — | — | — |
| [L390Q](/hi/सामग्री/din-en/l390q "L390Q") | [1.8740](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8740 "1.8740") | — | — | — | — | — | — |
| [L360Q](/hi/सामग्री/din-en/l360q "L360Q") | [1.8741](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8741 "1.8741") | — | — | — | — | — | — |
| [L415Q](/hi/सामग्री/din-en/l415q "L415Q") | [1.8742](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8742 "1.8742") | — | — | — | — | — | — |
| [L450Q](/hi/सामग्री/din-en/l450q "L450Q") | [1.8743](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8743 "1.8743") | — | — | — | — | — | — |
| [L485Q](/hi/सामग्री/din-en/l485q "L485Q") | [1.8744](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8744 "1.8744") | — | — | — | — | — | — |
| [L555Q](/hi/सामग्री/din-en/l555q "L555Q") | [1.8745](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8745 "1.8745") | — | — | — | — | — | — |
| [L245M](/hi/सामग्री/din-en/l245m "L245M") | [1.8746](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8746 "1.8746") | — | — | — | — | — | — |
| [L290M](/hi/सामग्री/din-en/l290m "L290M") | [1.8747](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8747 "1.8747") | — | — | — | — | — | — |
| [L320M](/hi/सामग्री/din-en/l320m "L320M") | [1.8748](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8748 "1.8748") | — | — | — | — | — | — |
| [L360M](/hi/सामग्री/din-en/l360m "L360M") | [1.8749](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8749 "1.8749") | — | — | — | — | — | — |
| [S420NH](/hi/सामग्री/din-en/s420nh "S420NH") | [1.8750](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8750 "1.8750") | ≤0,22 | ≤0,60 | 0,035 | 0,03 | ≤0,30 | 1,00-1,70 |
| [S420NLH](/hi/सामग्री/din-en/s420nlh "S420NLH") | [1.8751](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8751 "1.8751") | ≤0,22 | ≤0,60 | 0,03 | 0,025 | ≤0,30 | 1,00-1,70 |
| [L415M](/hi/सामग्री/din-en/l415m "L415M") | [1.8752](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8752 "1.8752") | — | — | — | — | — | — |
| [L625M](/hi/सामग्री/din-en/l625m "L625M") | [1.8753](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8753 "1.8753") | — | — | — | — | — | — |
| [L450M](/hi/सामग्री/din-en/l450m "L450M") | [1.8754](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8754 "1.8754") | — | — | — | — | — | — |
| [L830M](/hi/सामग्री/din-en/l830m "L830M") | [1.8755](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8755 "1.8755") | — | — | — | — | — | — |
| [L485M](/hi/सामग्री/din-en/l485m "L485M") | [1.8756](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8756 "1.8756") | — | — | — | — | — | — |
| [L360NS](/hi/सामग्री/din-en/l360ns "L360NS") | [1.8757](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8757 "1.8757") | — | — | — | — | — | — |
| [L555M](/hi/सामग्री/din-en/l555m "L555M") | [1.8758](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8758 "1.8758") | — | — | — | — | — | — |
| [L360QS](/hi/सामग्री/din-en/l360qs "L360QS") | [1.8759](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8759 "1.8759") | — | — | — | — | — | — |
| [L390QS](/hi/सामग्री/din-en/l390qs "L390QS") | [1.8760](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8760 "1.8760") | — | — | — | — | — | — |
| [L415QS](/hi/सामग्री/din-en/l415qs "L415QS") | [1.8761](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8761 "1.8761") | — | — | — | — | — | — |
| [L450QS](/hi/सामग्री/din-en/l450qs "L450QS") | [1.8762](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8762 "1.8762") | — | — | — | — | — | — |
| [L485QS](/hi/सामग्री/din-en/l485qs "L485QS") | [1.8763](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8763 "1.8763") | — | — | — | — | — | — |
| [L415MS](/hi/सामग्री/din-en/l415ms "L415MS") | [1.8766](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8766 "1.8766") | — | — | — | — | — | — |
| [L450MS](/hi/सामग्री/din-en/l450ms "L450MS") | [1.8767](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8767 "1.8767") | — | — | — | — | — | — |
| [L485MS](/hi/सामग्री/din-en/l485ms "L485MS") | [1.8768](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8768 "1.8768") | — | — | — | — | — | — |
| [S800QL](/hi/सामग्री/din-en/s800ql "S800QL") | [1.8770](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8770 "1.8770") | ≤0,20 | ≤0,80 | 0,02 | 0,01 | ≤1,50 | ≤1,60 |
| [L360QO](/hi/सामग्री/din-en/l360qo "L360QO") | [1.8771](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8771 "1.8771") | — | — | — | — | — | — |
| [L390QO](/hi/सामग्री/din-en/l390qo "L390QO") | [1.8772](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8772 "1.8772") | — | — | — | — | — | — |
| [L415QO](/hi/सामग्री/din-en/l415qo "L415QO") | [1.8773](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8773 "1.8773") | — | — | — | — | — | — |
| [L450QO](/hi/सामग्री/din-en/l450qo "L450QO") | [1.8774](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.8774 "1.8774") | — | — | — | — | — | — |

 [पिछला](/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4 "पिछला") पृष्ठ 2 / 3[अगला](/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%89%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9A-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4/पृष्ठ/3 "अगला")

## इस श्रेणी को कवर करने वाले मानक

 12

- [**DIN / EN***102 ग्रेड*](/hi/सामग्री/din-en "DIN / EN — इस श्रेणी में 102 ग्रेड")
- [**JIS***27 ग्रेड*](/hi/सामग्री/jis "JIS — इस श्रेणी में 27 ग्रेड")
- [**AFNOR***4 ग्रेड*](/hi/सामग्री/afnor "AFNOR — इस श्रेणी में 4 ग्रेड")
- [**UNS***3 ग्रेड*](/hi/सामग्री/uns "UNS — इस श्रेणी में 3 ग्रेड")
- [**AISI / SAE***3 ग्रेड*](/hi/सामग्री/aisi-sae "AISI / SAE — इस श्रेणी में 3 ग्रेड")
- [**KS***3 ग्रेड*](/hi/सामग्री/ks "KS — इस श्रेणी में 3 ग्रेड")
- [**SS***2 ग्रेड*](/hi/सामग्री/ss "SS — इस श्रेणी में 2 ग्रेड")
- [**ČSN***2 ग्रेड*](/hi/सामग्री/csn "ČSN — इस श्रेणी में 2 ग्रेड")
- [**ISO***1 ग्रेड*](/hi/सामग्री/iso "ISO — इस श्रेणी में 1 ग्रेड")
- [**GB***1 ग्रेड*](/hi/सामग्री/gb "GB — इस श्रेणी में 1 ग्रेड")
- [**GOST***1 ग्रेड*](/hi/सामग्री/gost "GOST — इस श्रेणी में 1 ग्रेड")
- [**STN***1 ग्रेड*](/hi/सामग्री/stn "STN — इस श्रेणी में 1 ग्रेड")

## गुणों की सीमाएँ

 5

| गुण | इकाई | न्यूनतम | अधिकतम | ग्रेड |
|---|---|---|---|---|
| ReH | N/mm² | 390 | 960 | 8 |
| Rm | N/mm² | 340 | 1150 | 34 |
| Re | N/mm² | 175 | 700 | 26 |
| A | % | 6 | 35 | 27 |
| rho | g/cm³ | 7.85 | 7.85 | 102 |

इस श्रेणी में दर्ज मान वाले 102 ग्रेड से लिया गया।

## संघटन की सीमा

 17

| गुण | इकाई | न्यूनतम | अधिकतम | ग्रेड |
|---|---|---|---|---|
| B | % | 0.0002 | 0.005 | 27 |
| C | % | 0.09 | 0.55 | 62 |
| N | % | 0.006 | 0.025 | 17 |
| Al | % | 0.015 | 0.05 | 8 |
| Si | % | 0.15 | 0.8 | 59 |
| P | % | 0.015 | 0.08 | 62 |
| S | % | 0.005 | 0.035 | 62 |
| Ti | % | 0.01 | 0.05 | 14 |
| V | % | 0.03 | 0.2 | 30 |
| Cr | % | 0.3 | 1.6 | 50 |
| Mn | % | 0.6 | 2 | 62 |
| Ni | % | 0.05 | 2 | 36 |
| Cu | % | 0.15 | 1.5 | 29 |
| Zr | % | 0.15 | 0.15 | 6 |
| Nb | % | 0.03 | 0.06 | 18 |
| Mo | % | 0.1 | 1 | 48 |
| W | % | 0.1 | 1.5 | 3 |

इस श्रेणी में दर्ज मान वाले 62 ग्रेड से लिया गया।
