---
title: "केस-हार्डनिंग इस्पात — संघटन सहित 60 ग्रेड"
description: "केस-हार्डनिंग इस्पात ऐसे इस्पात होते हैं, जिन्हें कठोर, घिसाव-प्रतिरोधी सतह विकसित करने और साथ ही टफ तथा डक्टाइल कोर बनाए रखने के लिए बनाया जाता है। इनका उपयोग गियर…"
canonical: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4
language: hi
robots: index, follow
og_type: website
type: category-detail
language_alternates:
  en: https://steelequivalents.com/categories/case-hardening-steels.md
  cs: https://steelequivalents.com/cs/kategorie/cementační-oceli.md
  de: https://steelequivalents.com/de/kategorien/einsatzstähle.md
  es: https://steelequivalents.com/es/categorías/aceros-de-cementación.md
  fr: https://steelequivalents.com/fr/catégories/aciers-de-cémentation.md
  hu: https://steelequivalents.com/hu/kategóriák/cementáló-acélok.md
  it: https://steelequivalents.com/it/categorie/acciai-da-cementazione.md
  nl: https://steelequivalents.com/nl/categorieën/inzetstalen.md
  pl: https://steelequivalents.com/pl/kategorie/stale-do-nawęglania.md
  pt: https://steelequivalents.com/pt/categorias/aços-de-cementação.md
  ru: https://steelequivalents.com/ru/категории/цементуемые-стали.md
  tr: https://steelequivalents.com/tr/kategoriler/sementasyon-çelikleri.md
  zh: https://steelequivalents.com/zh/类别/渗碳钢.md
  ja: https://steelequivalents.com/ja/カテゴリー/肌焼鋼.md
  ar: https://steelequivalents.com/ar/الفئات/فولاذ-السمنتة.md
  ko: https://steelequivalents.com/ko/분류/침탄강.md
  pt-br: https://steelequivalents.com/pt-br/categorias/aços-para-cementação.md
  hi: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4.md
content_hash: sha256:c4c9042991e0ec3181ff9ea21d22b237460ab5a3cc75db4e1a32bcf6b60b8f71
generated: 2026-09-26
---

> **Machine-readable Markdown rendering.** This is a Markdown representation of a web page,
> served for AI agents and crawlers as a token-efficient alternative to the full HTML.
> Full interactive HTML version: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4
> Canonical URL: https://steelequivalents.com/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4
> Available languages: en, cs, de, es, fr, hu, it, nl, pl, pt, ru, tr, zh, ja, ar, ko, pt-br, hi
> Change detection: `content_hash` is the SHA-256 of this document's Markdown body — everything
> below this block, whitespace-trimmed, excluding the front-matter. Compare it to detect a real
> content change; `generated` moves on every render and is not a change signal.

![केस-हार्डनिंग इस्पात](/images/uploads/1e70294e-5141-44e2-aed7-7854c487fc3e/hardening-steel-category-case-hardened-gears-1920x1080.jpg)

श्रेणी · 60 ग्रेड

# केस-हार्डनिंग इस्पात

केस-हार्डनिंग इस्पात ऐसे इस्पात होते हैं, जिन्हें कठोर, घिसाव-प्रतिरोधी सतह विकसित करने और साथ ही टफ तथा डक्टाइल कोर बनाए रखने के लिए बनाया जाता है। इनका उपयोग गियर, शाफ्ट और संपर्क-घिसाव तथा चक्रीय लोडिंग के संपर्क में आने वाले मशीन के अन्य पुर्जों के लिए किया जाता है।

| ग्रेड | सामग्री संख्या | C | Si | P | S | Mn | Cr |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| [C10](/hi/सामग्री/din-en/c10 "C10") | [1.0301](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.0301 "1.0301") | 0,07-0,13 | ≤0,40 | 0,045 | 0,045 | 0,30-0,60 | — |
| [C10GPb](/hi/सामग्री/din-en/c10gpb "C10GPb") | [1.0302](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.0302 "1.0302") | 0,07-0,13 | ≤0,40 | 0,045 | 0,045 | 0,30-0,60 | — |
| [1.0401](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.0401 "1.0401") | [1.0401](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.0401 "1.0401") | 0,12-0,18 | ≤0,40 | 0,045 | 0,045 | 0,30-0,80 | — |
| [C15GPb](/hi/सामग्री/din-en/c15gpb "C15GPb") | [1.0403](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.0403 "1.0403") | 0,12-0,18 | ≤0,40 | 0,045 | 0,045 | 0,30-0,80 | — |
| [C10D2](/hi/सामग्री/din-en/c10d2 "C10D2") | [1.1114](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1114 "1.1114") | 0,08-0,12 | ≤0,30 | 0,02 | 0,025 | 0,30-0,50 | ≤0,10 |
| [C10E](/hi/सामग्री/din-en/c10e "C10E") | [1.1121](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1121 "1.1121") | 0,07-0,13 | ≤0,40 | 0,035 | 0,035 | 0,30-0,60 | (≤0,40) |
| [C15R](/hi/सामग्री/din-en/c15r "C15R") | [1.1140](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1140 "1.1140") | 0,12-0,18 | ≤0,40 | 0,035 | 0,020-0,040 | 0,30-0,60 | — |
| [1.1141](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1141 "1.1141") | [1.1141](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1141 "1.1141") | 0,12-0,18 | ≤0,40 | 0,035 | 0,035 | 0,30-0,60 | — |
| [C16E](/hi/सामग्री/din-en/c16e "C16E") | [1.1148](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1148 "1.1148") | 0,12-0,18 | ≤0,40 | 0,035 | 0,035 | 0,60-0,90 | — |
| [C10R](/hi/सामग्री/din-en/c10r "C10R") | [1.1207](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1207 "1.1207") | 0,07-0,13 | ≤0,40 | 0,035 | 0,020-0,040 | 0,30-0,60 | — |
| [C16R](/hi/सामग्री/din-en/c16r "C16R") | [1.1208](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.1208 "1.1208") | 0,12-0,18 | ≤0,40 | 0,035 | 0,020-0,040 | 0,60-0,90 | — |
| [19 Mn Cr 5](/hi/सामग्री/din-en/19mncr5 "19 Mn Cr 5") | [1.3523](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.3523 "1.3523") | 0,17-0,22 | ≤0,40 | 0,025 | 0,015 | 1,10-1,40 | 1,10-1,30 |
| [20MnV6](/hi/सामग्री/din-en/20mnv6 "20MnV6") | [1.5217](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5217 "1.5217") | 0,16-0,22 | 0,10-0,50 | 0,035 | 0,035 | 1,30-1,70 | — |
| [16NiCr4](/hi/सामग्री/din-en/16nicr4 "16NiCr4") | [1.5714](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5714 "1.5714") | 0,13-0,19 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,70-1,00 | 0,60-1,00 |
| [16NiCrS4](/hi/सामग्री/din-en/16nicrs4 "16NiCrS4") | [1.5715](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5715 "1.5715") | 0,13-0,19 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,70-1,00 | 0,60-1,00 |
| [1.5732](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5732 "1.5732") | [1.5732](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5732 "1.5732") | 0,10-0,17 | 0,15-0,35 | 0,035 | 0,035 | 0,40-0,70 | 0,55-0,95 |
| [1.5752](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5752 "1.5752") | [1.5752](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5752 "1.5752") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,40-0,70 | 0,60-0,90 |
| [1.5752](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5752 "1.5752") | [1.5752](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5752 "1.5752") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,40-0,70 | 0,60-0,90 |
| [10NiCr5-4](/hi/सामग्री/din-en/10nicr5-4 "10NiCr5-4") | [1.5805](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5805 "1.5805") | 0,07-0,12 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [18NiCr5-4](/hi/सामग्री/din-en/18nicr5-4 "18NiCr5-4") | [1.5810](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5810 "1.5810") | 0,16-0,21 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [14NiCr18](/hi/सामग्री/din-en/14nicr18 "14NiCr18") | [1.5860](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5860 "1.5860") | 0,10-0,17 | 0,15-0,35 | 0,035 | 0,035 | 0,40-0,70 | 0,90-1,30 |
| [15CrNi6](/hi/सामग्री/din-en/15crni6 "15CrNi6") | [1.5918](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5918 "1.5918") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,50-0,90 | 1,40-1,70 |
| [15CrNi6](/hi/सामग्री/din-en/15crni6 "15CrNi6") | [1.5919](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5919 "1.5919") | 0,12-0,18 | ≤0,25 | 0,02 | 0,015 | 0,40-0,70 | 1,35-1,65 |
| [18CrNi8](/hi/सामग्री/din-en/18crni8 "18CrNi8") | [1.5920](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.5920 "1.5920") | 0,15-0,20 | 0,15-0,40 | 0,035 | 0,035 | 0,40-0,60 | 1,80-2,10 |
| [20MnNiCrMo3-2](/hi/सामग्री/din-en/20mnnicrmo3-2 "20MnNiCrMo3-2") | [1.6522](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6522 "1.6522") | 0,17-0,23 | ≤0,25 | 0,02 | 0,015 | 0,70-1,00 | 0,40-0,60 |
| [1.6523](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6523 "1.6523") | [1.6523](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6523 "1.6523") | 0,17-0,23 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,65-0,95 | 0,35-0,70 |
| [20NiCrMoS2-2](/hi/सामग्री/din-en/20nicrmos2-2 "20NiCrMoS2-2") | [1.6526](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6526 "1.6526") | 0,17-0,23 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,65-0,95 | 0,35-0,70 |
| [20NiCrMo3](/hi/सामग्री/din-en/20nicrmo3 "20NiCrMo3") | [1.6527](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6527 "1.6527") | 0,17-0,23 | ≤0,25 | 0,02 | 0,015 | 0,70-1,00 | 0,40-0,60 |
| [21 NiCrMo 2 2](/hi/सामग्री/din-en/21-nicrmo-2-2 "21 NiCrMo 2 2") | [1.6543](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6543 "1.6543") | 0,18-0,23 | 0,20-0,35 | 0,035 | 0,035 | 0,70-0,90 | 0,40-0,60 |
| [17NiCrMo6-4](/hi/सामग्री/din-en/17nicrmo6-4 "17NiCrMo6-4") | [1.6566](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6566 "1.6566") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,60-0,90 | 0,80-1,10 |
| [17NiCrMoS6-4](/hi/सामग्री/din-en/17nicrmos6-4 "17NiCrMoS6-4") | [1.6569](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6569 "1.6569") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,60-0,90 | 0,80-1,10 |
| [20NiCrMoS6-4](/hi/सामग्री/din-en/20nicrmos6-4 "20NiCrMoS6-4") | [1.6571](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6571 "1.6571") | 0,16-0,23 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,50-0,90 | 0,60-0,90 |
| [1.6587](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6587 "1.6587") | [1.6587](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6587 "1.6587") | 0,15-0,21 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,50-0,90 | 1,50-1,80 |
| [20NiCrMo14-5](/hi/सामग्री/din-en/20nicrmo14-5 "20NiCrMo14-5") | [1.6772](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.6772 "1.6772") | 0,18-0,25 | 0,15-0,40 | 0,02 | 0,01 | 0,30-0,50 | 1,20-1,50 |
| [17CrS3](/hi/सामग्री/din-en/17crs3 "17CrS3") | [1.7014](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7014 "1.7014") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,60-0,90 | 0,70-1,00 |
| [1.7015](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7015 "1.7015") | [1.7015](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7015 "1.7015") | 0,12-0,18 | 0,15-0,40 | 0,035 | 0,035 | 0,40-0,60 | 0,40-0,70 |
| [17Cr3](/hi/सामग्री/din-en/17cr3 "17Cr3") | [1.7016](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7016 "1.7016") | 0,14-0,20 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,60-0,90 | 0,70-1,00 |
| [20Cr4](/hi/सामग्री/din-en/20cr4 "20Cr4") | [1.7027](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7027 "1.7027") | 0,17-0,23 | ≤0,40 | 0,025 | 0,015 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [20CrS4](/hi/सामग्री/din-en/20crs4 "20CrS4") | [1.7028](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7028 "1.7028") | 0,17-0,23 | ≤0,40 | 0,035 | 0,020-0,035 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [28CrS4](/hi/सामग्री/din-en/28crs4 "28CrS4") | [1.7036](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7036 "1.7036") | 0,24-0,31 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [1.7131](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7131 "1.7131") | [1.7131](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7131 "1.7131") | 0,14-0,19 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 1,00-1,30 | 0,80-1,10 |
| [16MnCrS5](/hi/सामग्री/din-en/16mncrs5 "16MnCrS5") | [1.7139](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7139 "1.7139") | 0,14-0,19 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 1,00-1,30 | 0,80-1,10 |
| [20MnCr5](/hi/सामग्री/din-en/20mncr5 "20MnCr5") | [1.7147](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7147 "1.7147") | 0,17-0,22 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 1,10-1,40 | 1,00-1,30 |
| [20MnCrS5](/hi/सामग्री/din-en/20mncrs5 "20MnCrS5") | [1.7149](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7149 "1.7149") | 0,17-0,22 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 1,10-1,40 | 1,00-1,30 |
| [16MnCrB5](/hi/सामग्री/din-en/16mncrb5 "16MnCrB5") | [1.7160](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7160 "1.7160") | 0,14-0,19 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 1,00-1,30 | 0,80-1,10 |
| [18CrMo4](/hi/सामग्री/din-en/18crmo4 "18CrMo4") | [1.7243](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7243 "1.7243") | 0,15-0,21 | ≤0,40 | 0,025 | 0,035 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [18CrMoS4](/hi/सामग्री/din-en/18crmos4 "18CrMoS4") | [1.7244](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7244 "1.7244") | 0,15-0,21 | ≤0,40 | 0,025 | 0,020-0,040 | 0,60-0,90 | 0,90-1,20 |
| [1.7262](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7262 "1.7262") | [1.7262](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7262 "1.7262") | 0,13-0,17 | 0,15-0,35 | 0,035 | 0,035 | 0,80-1,10 | 1,00-1,30 |
| [20CrMo5](/hi/सामग्री/din-en/20crmo5 "20CrMo5") | [1.7264](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7264 "1.7264") | 0,18-0,23 | 0,15-0,35 | 0,035 | 0,035 | 0,90-1,20 | 1,10-1,40 |
| [23CrMoB3-3](/hi/सामग्री/din-en/23crmob3-3 "23CrMoB3-3") | [1.7271](/hi/सामग्री/सामग्री-संख्या/1.7271 "1.7271") | 0,20-0,25 | 0,15-0,35 | 0,035 | 0,035 | 0,70-0,90 | 0,70-0,90 |

 पृष्ठ 1 / 2[अगला](/hi/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97-%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4/पृष्ठ/2 "अगला")

## इस श्रेणी को कवर करने वाले मानक

 28

- [**DIN / EN***60 ग्रेड*](/hi/सामग्री/din-en "DIN / EN — इस श्रेणी में 60 ग्रेड")
- [**AISI / SAE***37 ग्रेड*](/hi/सामग्री/aisi-sae "AISI / SAE — इस श्रेणी में 37 ग्रेड")
- [**UNS***33 ग्रेड*](/hi/सामग्री/uns "UNS — इस श्रेणी में 33 ग्रेड")
- [**AFNOR***29 ग्रेड*](/hi/सामग्री/afnor "AFNOR — इस श्रेणी में 29 ग्रेड")
- [**PN***28 ग्रेड*](/hi/सामग्री/pn "PN — इस श्रेणी में 28 ग्रेड")
- [**GOST***26 ग्रेड*](/hi/सामग्री/gost "GOST — इस श्रेणी में 26 ग्रेड")
- [**ČSN***24 ग्रेड*](/hi/सामग्री/csn "ČSN — इस श्रेणी में 24 ग्रेड")
- [**SRPS***22 ग्रेड*](/hi/सामग्री/srps "SRPS — इस श्रेणी में 22 ग्रेड")
- [**UNI***21 ग्रेड*](/hi/सामग्री/uni "UNI — इस श्रेणी में 21 ग्रेड")
- [**UNE***20 ग्रेड*](/hi/सामग्री/une "UNE — इस श्रेणी में 20 ग्रेड")
- [**ISO***20 ग्रेड*](/hi/सामग्री/iso "ISO — इस श्रेणी में 20 ग्रेड")
- [**BS***19 ग्रेड*](/hi/सामग्री/bs "BS — इस श्रेणी में 19 ग्रेड")
- [**JIS***19 ग्रेड*](/hi/सामग्री/jis "JIS — इस श्रेणी में 19 ग्रेड")
- [**GB***16 ग्रेड*](/hi/सामग्री/gb "GB — इस श्रेणी में 16 ग्रेड")
- [**MSZ***14 ग्रेड*](/hi/सामग्री/msz "MSZ — इस श्रेणी में 14 ग्रेड")
- [**SS***12 ग्रेड*](/hi/सामग्री/ss "SS — इस श्रेणी में 12 ग्रेड")
- [**BDS***11 ग्रेड*](/hi/सामग्री/bds "BDS — इस श्रेणी में 11 ग्रेड")
- [**STN***10 ग्रेड*](/hi/सामग्री/stn "STN — इस श्रेणी में 10 ग्रेड")
- [**STAS***10 ग्रेड*](/hi/सामग्री/stas "STAS — इस श्रेणी में 10 ग्रेड")
- [**COPANT***8 ग्रेड*](/hi/सामग्री/copant "COPANT — इस श्रेणी में 8 ग्रेड")
- [**KS***6 ग्रेड*](/hi/सामग्री/ks "KS — इस श्रेणी में 6 ग्रेड")
- [**AS / NZS***5 ग्रेड*](/hi/सामग्री/as-nzs "AS / NZS — इस श्रेणी में 5 ग्रेड")
- [**ÖNORM***5 ग्रेड*](/hi/सामग्री/onorm "ÖNORM — इस श्रेणी में 5 ग्रेड")
- [**NBN***5 ग्रेड*](/hi/सामग्री/nbn "NBN — इस श्रेणी में 5 ग्रेड")
- [**SFS***5 ग्रेड*](/hi/सामग्री/sfs "SFS — इस श्रेणी में 5 ग्रेड")
- [**ASTM***3 ग्रेड*](/hi/सामग्री/astm "ASTM — इस श्रेणी में 3 ग्रेड")
- [**SNV***3 ग्रेड*](/hi/सामग्री/snv "SNV — इस श्रेणी में 3 ग्रेड")
- [**HRN***2 ग्रेड*](/hi/सामग्री/hrn "HRN — इस श्रेणी में 2 ग्रेड")

## गुणों की सीमाएँ

 18

| गुण | इकाई | न्यूनतम | अधिकतम | ग्रेड |
|---|---|---|---|---|
| Rm | N/mm² | 320 | 1570 | 20 |
| Re | N/mm² | 390 | 1320 | 9 |
| A | % | 7 | 20 | 6 |
| A5 | % | 7 | 19 | 9 |
| Z | % | 40 | 55 | 7 |
| KCU | kJ/m² | 590 | 1130 | 8 |
| HB | — | 85 | 269 | 38 |
| HRB | — | 73 | 84 | 4 |
| HV | — | 135 | 260 | 4 |
| rho | g/cm³ | 7.63 | 7.85 | 60 |
| E | GPa | 129 | 216 | 4 |
| alpha | 10^-6/K | 10 | 15.6 | 4 |
| lambda | W/(m·K) | 19 | 42 | 4 |
| cp | J/(kg·K) | 495 | 706 | 3 |
| Ac1 | °C | 715 | 750 | 6 |
| Ac3 | °C | 773 | 850 | 6 |
| Ar3 | °C | 675 | 755 | 4 |
| Ar1 | °C | 625 | 665 | 4 |

इस श्रेणी में दर्ज मान वाले 60 ग्रेड से लिया गया।

## संघटन की सीमा

 15

| गुण | इकाई | न्यूनतम | अधिकतम | ग्रेड |
|---|---|---|---|---|
| B | % | 0.0008 | 0.005 | 2 |
| C | % | 0.07 | 0.31 | 60 |
| N | % | 0.007 | 0.012 | 4 |
| O | % | 0.002 | 0.002 | 2 |
| Al | % | 0.01 | 0.05 | 11 |
| Si | % | 0.1 | 0.5 | 59 |
| P | % | 0.02 | 0.045 | 60 |
| S | % | 0.01 | 0.05 | 60 |
| V | % | 0.1 | 0.2 | 2 |
| Cr | % | 0.1 | 2.1 | 49 |
| Mn | % | 0.3 | 1.7 | 60 |
| Ni | % | 0.1 | 4.75 | 22 |
| Cu | % | 0.15 | 0.3 | 6 |
| Mo | % | 0.05 | 0.5 | 24 |
| Pb | % | 0.15 | 0.35 | 2 |

इस श्रेणी में दर्ज मान वाले 60 ग्रेड से लिया गया।

## ऊष्मा उपचार

 9

| प्रक्रिया | न्यूनतम तापमान (°C) | अधिकतम तापमान (°C) | ग्रेड |
|---|---|---|---|
| quenching | 780 | 1050 | 8 |
| tempering | 200 | 750 | 8 |
| annealing | 950 | 950 | 6 |
| carburizing | — | — | 6 |
| soft\_annealing | — | — | 6 |
| spheroidize\_annealing | — | — | 3 |
| normalizing | 900 | 960 | 3 |
| quench\_and\_temper | — | — | 3 |
| solution\_annealing | — | — | 1 |
